جهش تولید | دوشنبه، ۲۸ مهر ۱۳۹۹

م‍ی‍ن‍‍اک‍‍ار‌ی - تولیدات ویژه - نمایش محتوا

 

 

م‍ی‍ن‍‍اک‍‍ار‌ی

م‍ی‍ن‍‍اک‍‍ار‌ی

م‍ی‍ن‍‍اک‍‍ار‌ی

 

م‍ی‍ن‍‍اک‍‍ار‌ی ‌ رو‌ی‌ طلا ‌از ‌ه‍ن‍ر‌ه‍‍ا‌ی‌ خ‍‍اص‌ ‌اس‍ت‍‍ان‌ ‌اس‍ت‌ ک‍ه‌ ت‍وس‍ط ص‍‍اب‍ئ‍ی‍ن‌ م‍ن‍د‌ای‍‍ی‌ ( پ‍ی‍رو‌ان‌ ح‍ض‍رت‌ ی‍ح‍ی‍‍ی‌ (‌ع‌ ) ) در‌ اس‍ت‍‍ان‌ ‌ان‍ج‍‍ام‌ م‍‍ی‌ ش‍ود. ت‍‍ع‍د‌اد‌ی‌ ‌از ‌ه‍ن‍رم‍ن‍د‌ان‌ ‌ای‍ن‌ رش‍ت‍ه‌ در ‌اس‍ت‍‍ان‌ ‌آو‌ازه‌ ج‍‍ه‍‍ان‍‍ی‌ د‌ارن‍د و ‌آث‍‍ارش‍‍ان‌ م‍ن‍ح‍ص‍ر ب‍ه‌ ف‍رد ‌اس‍ت‌. ‌آن‍‍ان‌ ب‍‍ا ظر‌اف‍ت‌ خ‍‍اص‍‍ی‌ ن‍ق‍ش ه‍‍ا‌ی‌ ن‍خ‍ل‌ و ق‍‍ای‍ق‌ رو‌ان‌ ب‍ر رو‌ی‌ رود ک‍‍ارون‌ و ک‍‍ارو‌ان‍‍ه‍‍ا‌ی‌ ش‍ت‍ر ر‌ا ب‍ر رو‌ی‌ م‍ی‍ن‍‍ا‌ی‌ ری‍خ‍ت‍ه‌ ش‍ده‌ ب‍ر ق‍ط‍ع‍‍ات‌ طلا در‌ آورده‌ و دس‍ت‍ب‍ن‍د، ح‍م‍‍ای‍ل، گ‍ردن‌ ب‍ن‍د و س‍ی‍ن‍ه‌ ری‍ز، گ‍وش‍و‌اره‌ و ‌ان‍گ‍ش‍ت‍ر ب‍ه‌ ی‍‍ادگ‍‍ار م‍‍ی‌ ن‍گ‍‍ارن‍د. ‌ای‍ن‌ ‌آث‍‍ار ‌ع‍لاوه‌ ب‍ر ج‍ن‍ب‍ه‌ ‌اق‍ت‍ص‍‍اد‌ی، د‌ار‌ا‌ی‌ ‌ارزش‌ ‌ه‍ن‍ر‌ی‌ ب‍س‍ی‍‍ار ب‍‍الای‍‍ی‌ ‌ه‍س‍ت‍ن‍د.

بازديدكنندگان اهواز اگر در روزهايي از هفته از روي پل نادري يا از جاده ساحلي عبوركنند، صائبين مندايي را مشاهده مي كنند كه در كنار آب كارون به عبادت و اجراي مراسم مذهبي مي پردازند. صائبين آداب و سنن متعددي دارند كه براي آنها يك اعتقاد محسوب مي شود.
صائبين كه بيشتر جمعيت آنان در اهواز ساكن هستند، عمدتاً به زرگري و برخي از آنان به هنر ميناكاري كه اغلب بر روي طلاي ۲۲ عيار انجام مي گيرد و يك هنرجهاني محسوب مي شود، مشغولند. اما امروزه با از دنيا رفتن بسياري از صائبين اهل فن در ميناكاري اين هنر رو به فراموشي است. براي آشنايي با هنر ميناكاري، آشنايي با تاريخچه قوم صائبين خالي از لطف نيست.
در كتاب «قوم از ياد رفته» تأليف «سليم برنجي» آمده است: محققان مي گويند در جلگه دشت ميشان كه در مرزانشان يا عيلام همواره آبهاي رودكرخه را در برمي گرفته است، از اواخر دوره اشكانيان ، قديمي ترين هموطنان ما سكونت دائمي داشته اند كه مندائي، يا صائبين ناميده مي شوند. مندائيان بعد از يهوديان، قديمي ترين مهاجران غيرآريايي هستند كه از سرزمين فلسطين به سوي ايران آمدند.
مندائيان خود را از پيروان حضرت آدم(ع)، حضرت شيث(ع)، حضرت نوح(ع)، حضرت سام ابن نوح(ع) و يحيي بن زكريا(ع) مي دانند. آنان رسوم، خط و زباني كهن دارند كه ناآشنايي بسياري از محققان و نويسندگان به اين خط و زبان كهن، باعث عدم دسترسي آنان به اطلاعات كافي در مورد اين قوم شده است. محققان و نويسندگان اسلامي هنگامي كه در قرآن مجيد در چند آيه با نام و كلمه صائبين كه به يك دين توحيدي اطلاق شده است روبه رو شدند، براي پيداكردن ماهيت دقيق آنان دست به تحقيق و تفحص زدند.
طي چندسال اخير كتابهاي متعددي در مورد اين قوم به چاپ رسيده است كه كتاب «قوم از ياد رفته» تأليف سليم برنجي در سال ۱۳۶۵ و كتاب «صائبين در ايران» نوشته عباس تحويلدار در سال ۸۱ دو نمونه از آن است. اما هنر ميناكاري، هنري كه در جهان بي نظير است و بر روي نقره و طلا صورت مي گيرد، متأسفانه در اهواز مورد بي مهري قرارگرفته است.

استاد فرحان چهيلي كه ۶۵سال دارد و از زمان جنگ جهاني دوم تاكنون ضمن خريد و فروش طلا، به هنر ميناكاري بر روي طلاي ۲۲عيار مي پردازد در اين مورد مي گويد: ميناكاري به جرأت در تمام جهان بي نظير است و در هيچ كشوري رواج ندارد. در اروپا و آمريكا از ميناكاري اطلاعي ندارند. ميناكاري يك كار ظريف و پر دردسر است ضمن اينكه همه آن با دست انجام مي گيرد. وي درخصوص اينكه چرا ميناكاري فقط روي طلاي ۲۲عيار كار مي شود، مي گويد: طلاي ۱۸عيار خشك و شكننده است و ممكن است ميناكاري صورت گرفته روي آن ريزش كند. ولي طلاي ۲۲عيار ضمن اينكه نرم است، با انجام ميناكاري جذاب و زيبا مي شود. در ضمن ميناكاري صورت گرفته روي طلاي ۲۲عيار باعث دوام و ماندگاري اثر نيز مي شود. او مي گويد: عده اي محدود به اين هنر مي پردازند و حداقل تعداد آنها به ۱۲نفر مي رسد و ممكن است بعد از آنان، اين كار فراموش شود.
چهيلي در پاسخ به اين سؤال كه چرا انجام ميناكاري از عهده يك فرد به تنهايي خارج است مي گويد: ميناكاري حداقل ۵ مرحله دارد و يادگيري اين مراحل از عهده يك نفر خارج است. مراحل قلم كاري، ميناكاري، سمباده، پرداخت كاري و سپس بار ديگر ميناكاري اقداماتي است كه از عهده يك نفر بر نمي آيد. آشنايي با تمام مراحل ميناكاري شايد چيزي حدود ۱۰سال طول بكشد من اين هنر را زير نظر پدر و پدربزرگم آموزش ديدم


او در مورد مدت زماني كه يك طلا بايد ميناكاري شود مي گويد: ميناكاري يك دستبند ۹ تكه يك شبانه روز زمان مي برد. انجام ريزه كاري هاي موجود در كار، دقت زيادي مي خواهد. چرا كه اگر در هنگام ميناكاري از سمباده مناسب استفاده نشود يا در طي مراحل سهل انگاري صورت گيرد، ممكن است طلا صدمه ببيند و آن وقت ارزش كار از بين مي رود

در كتاب «تاريخ عمومي هنرهاي مصور قبل از تاريخ تا اسلام» نوشته شده است: «از جمله هنرهاي دستي ايرانيان در گذشته هاي دور، تزئين و كنده كاري روي فلزات است. ظروف فلزي به دست آمده از فلزات گوناگون ساخته شده كه مهمترين آنها عبارت است از: طلا، نقره، مس، برنز، برنج، آهن، فولاد، سرب، آلومينيوم و كرم كه اين فلزات براي زينت آلات و ظروف گوناگون به كار مي رفته است. زيرا مكان ساختن ابزار لازم در يك ورق فلز چندان مشكل و ناممكن نبوده است.

قديمي ترين نمونه هاي ميناكاري موجود مؤيد اين ادعاست كه ميناكاري نيز مانند بسياري از هنرهاي ديگر براي اولين بار در ايران پيداشده و از ايران به ساير كشورها راه يافته است. هنر ميناكاري را مي توان يكي از اختراعات خلاقه بشردانست زيرا اين هنر شامل فعل و انفعالات پيچيده است كه به هم ربط داده مي شوند. رنگهاي كه در ميناكاري به كار مي رود سه نوع است: رنگهاي گياهي كه در چيت سازي به كار مي رود، رنگهاي فلزي كه روي ميناكاري مي زنند و رنگهاي معدني كه در نقاشي و ميناكاري به كار مي رفته است. بيشتر اشيايي كه ميناسازان فعلي به بازار عرضه مي كنند عبارتست از: گوشواره، سينه ريز، گردنبند، انگشتر، جعبه هاي بزرگ و كوچك، جعبه هاي خاتم كاري و ميناكاري، سرويس چايخوري و شربت خوري، حبابهاي ميناكاري، بشقاب، گلدان و تابلوهاي بزرگ و كوچك. مينا گاه با هنرهاي ديگر مانند طلاكاري، خاتم كاري و مينياتور تركيب و كاربرد اين تركيب را مي توان در اشيايي مثل كاسه، قاب و قدح، قابهاي عكس، زيرسيگاري، پيپ، آلبوم عكس، گلابپاش، پنكه سقفي و… ديد.
ميناكاري يك هنر آزمايشگاهي است. در حقيقت، ماده اي است كه از تركيب اكسيدهاي فلزات كه براثر حرارت رنگهاي مورد نظر را به دست مي دهد در اختلاط با مقداري نمك ثابت به دست مي آيد و رنگها با درجه و طول زمان حرارت ارتباط زيادي دارد. بنابراين براي به دست آوردن نتيجه مورد نظر در اين هنر زيبا بايد آتش و حرارت، به دقت ، مراقبت و مهارشود. تهيه گزارش از مجتبي گهستوني- اهواز